MTT tarbiyachilari attestatsiyasi 2026: test tuzilishi, mavzular va tayyorgarlik

2026-yil kuzgi attestatsiyada maktabgacha ta'lim tashkiloti (MTT) tarbiyachilari yangi spetsifikatsiya bo'yicha sinovdan o'tadi. U 2026-yil 24-avgustda tasdiqlangan va avvalgi (bahorgi) variantdan mavzular taqsimoti hamda manbalar ro'yxati bilan farq qiladi. Quyida rasmiy hujjat asosida test tuzilishi, har bir bo'limdan nechta savol kelishi, tavsiya etilgan manbalar va amaliy tayyorgarlik rejasi.

Manba: MTT tarbiyachilarini attestatsiyadan o'tkazish uchun malaka sinov topshiriqlari spetsifikatsiyasi, Toshkent-2026 (PDF), Pedagogik mahorat va xalqaro baholash ilmiy-amaliy markazi.

Test tuzilishi: 50 savol, 90 daqiqa

Bo'lim	Savollar soni
Yo'nalish (maktabgacha pedagogika, ta'lim-tarbiya mazmuni, normativ asoslar)	35
Kasbiy standart (MTT pedagogining kasbiy standarti)	5
Pedagogik mahorat	10
Jami	50

• Vaqt: 90 daqiqa.
• Baholash: har bir to'g'ri javob 2 ball, noto'g'ri javob 0 ball, jami 100 ball.
• Savol turlari: bitta to'g'ri javobli test, moslashtirish (moslang: 1-a, 2-b…) va ketma-ketlik topshiriqlari. Ochiq (yozma) savollar yo'q.
• Bilish darajalari: bilish 8, qo'llash 35, mulohaza yuritish 7. Ya'ni savollarning 70 foizi "qoidani ayt" emas, "vaziyatda qo'lla" ko'rinishida.

35 ta yo'nalish savoli qaysi mavzulardan keladi

Spetsifikatsiyadagi 1-jadval bo'yicha:

Mavzu	Savol
1.1 Tarbiya jarayoni: mazmuni, tamoyillari, turlari; shaxsni shakllantiruvchi omillar; yosh va individual xususiyatlar	4
1.2 MTT tarbiyachisining asosiy vazifalari, kasbiy kompetentlik, kasbiy standart	2
2.1 Tarbiya turlari: jismoniy, axloqiy, aqliy, iqtisodiy, huquqiy, ekologik, mehnat, estetik	6
3.1 Ta'lim va tarbiya jarayoni: metodlar, nutq o'stirish, savodga o'rgatish, matematik tasavvurlar, tasviriy faoliyat, AKT	5
3.2 O'yin — bola faoliyatining asosiy turi	2
3.3 Normativ-huquqiy asoslar: "Maktabgacha ta'lim va tarbiya to'g'risida"gi qonun, "Ilk qadam" dasturi, kun tartibi, ish hujjatlari, ota-onalar bilan hamkorlik	6
3.4 Kompetensiyaviy yondashuv: tayanch kompetensiyalar, rivojlanish sohalari, alohida ehtiyojli bolalar	4
3.5 Bolalar rivojlanishini kuzatish va rivojlanish xaritasi	3
3.6 Rivojlantiruvchi muhit va markazlar	3

Pedagogik mahorat (10 savol): pedagogik-psixologik kompetensiyalar (5), "Ilk qadam" maqsad va tamoyillari, 0–7 yosh rivojlanish bosqichlari, kuzatish (2), metodik va texnologik savodxonlik: loyiha, muammoli, interfaol, differensial ta'lim, syujet-rolli o'yin, inklyuziv ta'lim, STEAM (3).

Kasbiy standart (5 savol): MTT pedagogining kasbiy standarti (Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 8-iyuldagi 423-son qarori): umumiy qoidalar, bilim-ko'nikma-malaka talablari, mehnat vazifalari va 5 yo'nalish: rivojlantiruvchi muhit, rejalashtirish, bolalar rivojlanishini kuzatish, oila bilan hamkorlik, uzluksiz kasbiy rivojlanish.

2026-yilda nima o'zgardi

• "Ilk qadam" dasturining uchinchi nashri (Maktabgacha va maktab ta'limi vazirligining 2026-yil 17-iyuldagi 260-son buyrug'i) asosiy manba sifatida kiritildi. 2022-yilgi "Takomillashtirilgan Ilk qadam" o'rniga endi 2026-yilgi nashr bo'yicha tayyorlaning.
• Manbalar ro'yxatiga "Bolalarni zo'ravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish to'g'risida"gi qonun (O'RQ-996) va MTT va pedagoglarning ish hujjatlari to'g'risidagi buyruq (2025-yil 29-avgust, 323-son) qo'shildi.
• Mavzular qayta taqsimlandi: normativ asoslar 5 tadan 6 taga oshdi, tarbiyachining vazifalari va kasbiy standart alohida bo'lim bo'ldi.
• Attestatsiya tartibi bo'yicha (Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 28-fevraldagi 130-son qarori) umrbod malaka toifasi bekor qilingan, 2025-yil 1-sentabrdan pedagoglar har 5 yilda attestatsiyadan o'tadi (lex.uz).

Rasmiy manbalar ro'yxati

Spetsifikatsiyaning VI bo'limida ko'rsatilgan asosiy manbalar:

1. "Maktabgacha ta'lim va tarbiya to'g'risida"gi qonun, 2019-yil 16-dekabr, O'RQ-595 (lex.uz).
2. "Bolalarni zo'ravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish to'g'risida"gi qonun, O'RQ-996.
3. MTT pedagogining kasbiy standarti, VM 423-son qarori, 2025-yil 8-iyul.
4. Bolalar hayoti va sog'lig'ini muhofaza qilish nizomi (MTV va SSV qo'shma qarori, 2018).
5. MTT va pedagoglarning ish hujjatlari, MMTV 323-son buyrug'i, 2025-yil 29-avgust.
6. "Ilk qadam" milliy o'quv dasturi, uchinchi nashri, Toshkent-2026.
7. Sh.A.Sadikova, "Maktabgacha pedagogika" (2013); F.R.Qodirova va boshqalar, "Maktabgacha pedagogika" (2019).
8. D.R.Babayeva, "Nutq o'stirish nazariyasi va metodikasi" (2018); Bikbayeva va boshqalar, "Elementar matematik tasavvurlarni shakllantirish".
9. X.Meliyev, O.Jamoldinova, K.Risqulova, "Tarbiyachining kasbiy kompetenti va mahorati" (2021).
10. Pedagogik mahorat uchun: R.A.Mavlonova, "Umumiy pedagogika" (2018); A.Xoliqov, "Pedagogik mahorat" (2025); "Ta'lim to'g'risida"gi va "Pedagogning maqomi to'g'risida"gi qonunlar.

Spetsifikatsiyada alohida ta'kidlangan: test topshiriqlari manbalardan to'g'ridan-to'g'ri ko'chirilmaydi, ular manbalardagi mazmun va tamoyillarga tayangan holda tuziladi. Shuning uchun matnni yodlash emas, tushunib qo'llash kerak.

Namunaviy savollar

Quyidagi savollar Testportal'dagi MTT tarbiyachilari bankidan olingan (manba: Andulach uz, "MTT tarbiyachilari attestatsiyasi", 2026, muallif ruxsati bilan).

1. Yakka tartibdagi tadbirkor tomonidan ochiladigan oilaviy nodavlat MTTda eng ko'pi bilan nechta bola bo'lishi mumkin? A) 25 nafar B) 50 nafar C) 40 nafar D) 15 nafar Javob: B — qonunning 20-moddasiga 2023-yilda kiritilgan o'zgartirishga ko'ra 50 nafargacha (eski darsliklarda 25 deb yozilgan, bu endi noto'g'ri).

2. Moslang: 1) Vygotskiy; 2) Piaje; 3) Erikson — a) yaqin rivojlanish zonasi tushunchasini kiritgan; b) shaxs rivojlanishining psixososial bosqichlarini ishlab chiqqan; c) bilish rivojlanishining sensomotor va operatsiyadan oldingi bosqichlarini tasvirlagan. A) 1-c, 2-a, 3-b B) 1-b, 2-a, 3-c C) 1-a, 2-c, 3-b D) 1-c, 2-b, 3-a Javob: C.

3. Tarbiyachi "yaqin rivojlanish zonasi" tamoyilini mashg'ulotda qanday qo'llaydi? A) Bola endigina bajargan sodda vazifani bir necha marta takrorlatadi B) Imkonidan ancha yuqori, yordamsiz bajarib bo'lmaydigan vazifa beradi C) Yordam berishni to'xtatib, bolalarning o'zi o'rganishini kutadi D) Bola mustaqil bajara oladigan vazifadan sal murakkabroq, yordam bilan bajarsa bo'ladigan topshiriq beradi Javob: D.

4. Bola mashg'ulot davomida doimo o'rnidan turib yuradi. Tarbiyachi qanday harakat qiladi? A) Ota-onasiga u kasal ekanini aytadi B) Harakat ehtiyojini inobatga olib, faoliyatni harakat bilan almashtiradi va yo'naltiruvchi topshiriq beradi C) Mashg'ulotdan chiqarib yuboradi D) Stulga majburlab o'tqazadi Javob: B.

Bunday "vaziyatli" savollar testning 70 foizini tashkil etadi, shuning uchun mashq qilganda faqat "to'g'ri/noto'g'ri" ni emas, nega shunday ekanini ham o'rganing.

Tayyorgarlik rejasi: 4 hafta

1. 1-hafta — normativ asoslar (12 savol). O'RQ-595 ni to'liq o'qing: MTT turlari, guruhlar, ishtirokchilarning huquq-majburiyatlari, 36-, 38-, 49-, 50-moddalar. "Ilk qadam" 2026 nashrining maqsad, tamoyillar va rivojlanish sohalari bo'limlari.
2. 2-hafta — pedagogika va tarbiya turlari (12 savol). Tarbiya jarayoni, 8 ta tarbiya turi, mehnat turlari, tarbiyachi shaxsiga talablar, kasbiy standartning 5 yo'nalishi.
3. 3-hafta — metodika va rivojlanish sohalari (14 savol). Nutq o'stirish, savodga o'rgatish, matematik tasavvurlar, tasviriy faoliyat, o'yin turlari, rivojlantiruvchi markazlar, kuzatish va rivojlanish xaritasi.
4. 4-hafta — pedagogik mahorat va mashq (12 savol). Pedagogik vaziyatlar, inklyuziv ta'lim, STEAM, differensial yondashuv. Har kuni 50 savollik to'liq testni 90 daqiqa vaqt bilan ishlang va xatolaringizni tahlil qiling.

Testportal'da MTT tarbiyachilari uchun 740+ savol

Testportal'da MTT tarbiyachilari uchun 741 ta savol 9 ta bo'limga ajratilgan: normativ asoslar va "Ilk qadam", maktabgacha pedagogika, bola psixologiyasi, rivojlanish sohalari, salomatlik va xavfsizlik, moslashtirish topshiriqlari, mashg'ulot metodikasi, pedagogik vaziyatlar, murakkab topshiriqlar. Har bir test rasmiy formatda: 50 savol, 90 daqiqa, har safar yangi variant, har bir noto'g'ri javobga tushuntirish. Savollar 2026-yilgi qonun o'zgarishlari bo'yicha tekshirilgan.

Tez-tez so'raladigan savollar

MTT tarbiyachilari attestatsiya testida nechta savol bo'ladi? 50 ta: 35 ta yo'nalish, 5 ta kasbiy standart va 10 ta pedagogik mahorat savoli, vaqt 90 daqiqa, har savol 2 ball.

Qaysi "Ilk qadam" nashri bo'yicha tayyorlanish kerak? 2026 kuzgi spetsifikatsiya "Ilk qadam" milliy o'quv dasturining uchinchi nashrini (2026) ko'rsatadi, 2022-yilgi nashr endi asosiy manba emas.

Testda ochiq savollar yoki amaliy topshiriqlar bormi? Yo'q, barcha 50 topshiriq yopiq turda: bitta to'g'ri javobli, moslashtirish va ketma-ketlik savollari.

Attestatsiya necha yilda bir o'tkaziladi? 2025-yil 1-sentabrdan pedagoglar har 5 yilda attestatsiyadan o'tadi, umrbod malaka toifasi bekor qilingan (VM 130-son qarori, 28.02.2025).

Savollar darslikdan so'zma-so'z olinadimi? Yo'q, spetsifikatsiyaga ko'ra topshiriqlar manbalar mazmuniga tayanadi, lekin to'g'ridan-to'g'ri ko'chirilmaydi; 35 ta savol "qo'llash" darajasida.

---

Hoziroq boshlang. MTT tarbiyachilari uchun 741 ta savoldan iborat mashq testida o'zingizni sinab ko'ring va har bir xatoning sababini bilib oling — bepul boshlash.